Akciğer kanseri denince akla hep sigara gelir. Tablo bundan daha geniş. Aşağıda hastalığın kimlerde görüldüğünü ve tanı anında hangi testlerin gerektiğini bulacaksın.
Sigara İçmemek Tam Koruma Sağlamıyor
Amerika verilerinde akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 12'si hiç sigara içmemiş kişilerde görülüyor. Kadınlarda bu oran yüzde 15,7, erkeklerde yüzde 8. [1]
Dünya genelinde tahminler yüzde 15-25 arasında değişiyor. Doğu Asyalı kadınlarda oran yüzde 50'nin üzerine çıkıyor. [2]
Sigara içmemiş hastaların önemli bir kısmında ilaçla hedeflenebilen genetik değişiklikler bulunuyor. Bu değişiklikler, tümörün büyümesini sağlayan bozuk düğmeler gibidir. İlaç o düğmeyi kapatır. Sigara içmemiş olmak bu yüzden tedavi açısından çoğu zaman avantaj.
Tanıda Mutlaka İstenmesi Gerekenler
Kanser hücresinin genlerine bakan testlere moleküler test deniyor. Bu testler, hangi ilacın işe yarayacağını söyler.
Güncel kılavuzlar artık genlere tek tek bakmayı önermiyor. Hepsini birden tarayan geniş panel öneriliyor. Kılavuzların bakılmasını istediği genler: [6]
- EGFR, ALK, ROS1, BRAF
- MET, RET, NTRK
- KRAS, HER2
Bunlar gen adları. Hangilerinin senin merkezinde çalışılabildiğini doktoruna sorabilirsin.
Ayrıca PD-L1 adı verilen bir protein ölçülmeli. Bu ölçüm, immünoterapinin işe yarayıp yaramayacağını gösterir. (İmmünoterapi: vücudun kendi savunma sistemini kansere karşı harekete geçiren tedavi.)
Panel tamamlanmadan en uygun ilacı seçmek zorlaşır. Raporunda bu başlıkları göremiyorsan sorabilirsin.
En Çok Sorulan Üç Soru
1. EGFR Pozitifsem Kemoterapi Alacak Mıyım?
Çoğu durumda başlangıçta gerekmez, bunun yerine hedefli ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar ağızdan alınan haplardır.
FLAURA adlı araştırmada osimertinib adlı yeni kuşak hap incelendi. Yazıda geçen ilaç adları araştırmaları tanıtmak için var; bir ilaç önerisi değil. Hangi ilacın sana uygun olduğuna doktorun karar veriyor. Hap, eski kuşak haplarla karşılaştırıldı. Hastalığın ilerlemediği süre 10,2 aydan 18,9 aya çıktı. Toplam yaşam süresi de 31,8 aydan 38,6 aya yükseldi. [3][4]
Bu araştırma kemoterapiyle değil, eski haplarla karşılaştırma yaptı. Bazı hastalarda hapla kemoterapiyi birlikte vermek daha iyi sonuç veriyor. Karar kişiye göre değişir.
2. Beyne Yayılmışsa Umut Var Mı?
Var. Eskiden ilaçlar beyne yeterince geçemiyordu, yeni ilaçlar geçebiliyor.
Osimertinib kullanan hastalarda beyindeki tümörlerin küçülme oranı yüzde 66 bulundu. Eski ilaçlarda bu oran yüzde 43'tü. Alektinib adlı ilaçta da benzer bir üstünlük gösterildi. [3][5]
3. Nefes Darlığı Kaçınılmaz Mı?
Değil. Nefes egzersizi ve düzenli hareket içeren programlar var. Bu programlar egzersiz kapasiteni artırıyor ve nefes darlığını azaltıyor. Yaşam kalitesine etkisi konusunda kanıt henüz net değil. Yine de denemeye değer; zararı yok ve günlük hayatı kolaylaştırıyor.
Pnömonit: Akciğerde İltihap
İmmünoterapi alan hastalarda akciğerde iltihap gelişebilir. Buna pnömonit deniyor.
Tek başına immünoterapi alanlarda görülme oranı yaklaşık yüzde 3-5. İki immünoterapi birlikte verildiğinde oran yükseliyor. Göğse ışın tedavisi (radyoterapi) yapıldıysa da yükseliyor. [6]
Yeni başlayan kuru öksürüğünü ve nefes darlığını erken bildirmen yeterli. Erken fark edildiğinde çoğu hasta kortizon tedavisiyle düzeliyor.
Kaynaklar
- Siegel DA, ve ark. Proportion of Never Smokers Among Men and Women With Lung Cancer. JAMA Oncol. 2021;7(2):302-304. PMID 33270100.
- LoPiccolo J, ve ark. Lung cancer in patients who have never smoked. Nat Rev Clin Oncol. 2024;21(2):121-146. PMID 38195910.
- Soria JC, ve ark. Osimertinib in Untreated EGFR-Mutated Advanced NSCLC (FLAURA). N Engl J Med. 2018;378:113-125. PMID 29151359.
- Ramalingam SS, ve ark. Overall Survival with Osimertinib in Untreated EGFR-Mutated Advanced NSCLC. N Engl J Med. 2020;382:41-50. PMID 31751012.
- Peters S, ve ark. Alectinib versus Crizotinib in Untreated ALK-Positive NSCLC (ALEX). N Engl J Med. 2017;377:829-838. PMID 28586279.
- NCCN Clinical Practice Guidelines: Non-Small Cell Lung Cancer, v4.2026.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Hekim muayenesinin ve size özel hazırlanmış tedavi planının yerine geçmez. Tedavinizle ilgili kararları hekiminizle birlikte verebilirsiniz.
