Tiroid Kanseri: Neden Bu Kadar Çok Tanı Konuyor?

Tiroid, boynunun ön tarafında duran küçük bir bezdir. Tiroid kanseri son yirmi yılda dünyada çok arttı. Ama bu hastalıktan ölenlerin oranı neredeyse aynı kaldı.

İki rakamın birlikte yürümemesi akla bir soru getiriyor. Gerçekten daha çok insan mı hastalanıyor? Yoksa eskiden hiç fark edilmeyen küçük tümörleri mi buluyoruz?

Kore Örneği Bu Soruyu Ortaya Çıkardı

Güney Kore'de ultrason taraması yaygınlaştı ve neredeyse herkesin boynuna ultrason yapılır oldu. 1993 ile 2011 arasında tiroid kanseri tanısı 15 kat arttı.

Peki ölüm oranı ne oldu? Hiç değişmedi. [1]

Bulunan tümörlerin çoğu zararsızdı ve hiç bulunmasalar bile o kişilere zarar vermeyeceklerdi. Tıpta buna aşırı tanı deniyor. Aşırı tanı, hiç sorun çıkarmayacak bir hastalığı bulup kişiyi hasta konumuna getirmek demektir.

Bu nedenle Amerika'daki uzman kurul bir öneride bulundu. Şikâyeti olmayan kişilerde tiroid kanseri taramasını önermiyor. [2]

Türkiye'de de tiroid kanseri kadınlarda en sık görülen kanserler arasında yer alıyor.

En Çok Sorulan Beş Soru

1. Her Tiroid Nodülü Kanser Midir?

Hayır. Nodül, tiroid bezinin içinde oluşan küçük bir yumrudur. Nodüllerin büyük çoğunluğu iyi huyludur.

Kararı doktorun iki basamakta verir. Önce ultrason görüntüsüne bakar, gerekirse ince iğne biyopsisi ister. İnce iğne biyopsisinde nodülden ince bir iğneyle küçük bir örnek alınır.

2. Çok Küçük Tümörde De Ameliyat Şart Mı?

Her zaman değil. Japonya'da uzun yıllar süren bir çalışma bunu araştırdı. 1 santimetreden küçük düşük riskli tümörlerde ameliyat yerine yakın takip denendi. Sonuçlar ameliyat olanlarınkine benzer çıktı.

10 yıllık takipte tümörlerin yaklaşık yüzde 8'i büyüdü. Yüzde 4'ünde yeni lenf bezi tutulumu oldu. Bu hastaların hepsi sonradan ameliyat edildi ve sorun çözüldü. [3]

3. Ameliyattan Sonra Sesim Ve Kalsiyumum Ne Olur?

Bu ameliyatın iki bilinen riski var ve ikisinin de rakamları belli.

• Ses siniri hasarı: kalıcı olanı yüzde 1-2. Deneyimli merkezlerde yüzde 1'in altında. Geçici olanı yüzde 5-8.
• Kalsiyum düşüklüğü: geçici olanı sık, yüzde 20-30. Kalıcı olanı çok daha nadir, yüzde 1-3. [4]

Geçici ile kalıcıyı birbirinden ayırmak önemli. Geçici olanlar zamanla kendiliğinden düzelir. Rakamlara bakınca kalıcı sorun ihtimali düşük kalıyor. Yine de ameliyat öncesi görüşmede bu iki başlığı doktoruna sorabilirsin.

4. Radyoaktif İyot Herkese Verilir Mi?

Hayır. Düşük riskli hastalarda artık rutin olarak önerilmiyor.

Bu değişiklik tahmine dayanmıyor, araştırmaya dayanıyor. İyot verilen hastalarla verilmeyenler karşılaştırıldı. 3 yıl sonunda iki grubun sonuçları aynı çıktı. [5]

5. Hashimoto Kansere Dönüşür Mü?

Hayır. Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine zarar verdiği bir hastalıktır. Kansere "dönüşmez."

Ameliyat edilen hastaların kayıtlarında ikisi sık sık bir arada görülüyor. Ama biyopsi kayıtlarında böyle bir ilişki çıkmıyor. Bu farkın bir açıklaması olabilir. Ameliyat edilen hastalar zaten baştan şüpheli bulunmuş kişilerdir. Bu yüzden karşılaştırma en baştan yanlı olabilir. Kanıt net değil. Hashimoto'n varsa düzenli kontrole gitmen yeterli.

Yaşam Oranı Ve Önemli Bir İstisna

Papiller tiroid kanseri, tiroid kanserlerinin en sık görülen türüdür. Bu türde 10 yıllık yaşam oranı yüzde 95-98. Hastalık tiroid bezinin dışına çıkmamışsa oran neredeyse yüzde 100'e yakın. [4]

Bir istisna var. Medüller ve anaplastik tiroid kanserleri, papiller tipten tamamen farklı davranır. Bu iki tipte tedavi de takip de ayrı planlanır.

• Medüller tipte tüm hastalarda RET gen testi yapılmalı. RET, bu türde sık bozulan bir gendir. [4]
• Anaplastik tipte BRAF adlı gen değişikliğine bakılır. Bu değişiklik varsa ona özel bir ilaç kombinasyonu yanıt sağlıyor. Bir çalışmada tümörlerin yüzde 56'sı küçüldü. [6]

Raporunda hangi tipin yazdığını bilmiyorsan doktoruna sorabilirsin. Yukarıdaki rakamların hangisinin sana ait olduğunu bu belirler.