Cinsel işlevle ilgili sorunlar kanser tedavisinde çok yaygındır. Görülme oranı kanser türüne göre değişiyor. Prostat, jinekolojik (kadın üreme organları), rektum (kalın bağırsağın son bölümü) ve baş-boyun kanserlerinde oran en yüksek. [1]
Bu sorunların ortak bir yanı var. Konuşulmadıklarında büyüyorlar ve çözümsüz kalıyorlar. Oysa çoğunun bilinen bir çözümü var.
Sık Görülen Durumlar
- Hormon tedavisi alan meme ve prostat kanseri hastalarında isteksizlik
- Kasık bölgesine ışın tedavisi (radyoterapi) sonrası vajinal kuruluk, daralma ve ilişkide ağrı
- Prostat ameliyatı sonrası sertleşme sorunu
- Kemoterapi döneminde yorgunluktan kaynaklanan isteksizlik
- Bedenin görünümündeki değişiklikler. Meme alınması, stoma (karın duvarına açılan bağırsak ağzı), saç kaybı ve ameliyat izi bu gruba girer
- İlişki rollerinin değişmesi. Hasta ve bakım veren olmak, eş olmayı gölgeleyebiliyor
Çözümler Var
Vajinal kuruluk ve ağrı için:
İlk adım düzenli kullanılan nemlendiricilerdir. İlişki sırasında ayrıca kayganlaştırıcı kullanılır. Bunlar yetmezse doktor kararıyla bölgesel hormon tedavileri değerlendirilir. Hormona duyarlı kanserlerde bu kararı onkoloğunla birlikte verirsin. [1]
Vajinal daralma için:
Dilatatör (genişletici) kullanım programı işe yarıyor. Leğen bölgesindeki kasları çalıştıran fizyoterapi de etkili. [2]
Sertleşme sorunu için:
Haplar, vakum cihazları ve enjeksiyon tedavileri kullanılıyor. Gerekirse protez ameliyatı yapılabiliyor. Bu seçenekler basamaklı bir sistem halinde denenir. [2]
Yorgunluktan kaynaklanan isteksizlikte:
Önce yorgunluğun nedeni araştırılır. Neden kansızlık olabilir. Uyku sorunu, tiroid bozukluğu ya da depresyon da yorgunluk yapar.
İlişki İçinde Konuşmak
Eşinle açık konuşabilmek en çok işe yarayan adımdır. Ne hissettiğini anlatman, karşındakinin tahmin yürütmesini önler.
Yakınlığı sadece cinsel birleşmeyle sınırlamamak da yardımcı oluyor. Dokunmanın ve yakın olmanın başka biçimlerine yer açmak çoğu çiftte baskıyı azaltıyor. Çift terapisi ve cinsel terapi de kanıtlanmış seçenekler arasında. [1]
Ne Zaman Destek Almalısın?
Sorun 3 aydan uzun sürüyorsa doktoruna söyleyebilirsin. Seni rahatsız ediyorsa süreyi beklemene de gerek yok. [2]
"Bunun için sıra mı var" diye düşünmene gerek yok. Bu konu tedavinin bir parçasıdır ve çözümü vardır.
Konuşmayı başlatmak zor gelebilir. O zaman şu cümleyi kullanabilirsin:
Tedaviden sonra cinsel hayatımda değişiklik oldu. Bunu kiminle konuşabilirim?
Doktorun seni ilgili bölüme yönlendirebilir.
Doğum Kontrolü Hakkında Bir Hatırlatma
Kemoterapi sırasında gebelikten korunmak gerekir. Tedaviden sonraki belirli bir süre boyunca da korunma sürer. Bu sürenin ne kadar olduğunu ekibin sana söyler.
Adet görmemek, gebe kalınamayacağı anlamına gelmez. Yumurtalıklar tedavi sırasında ara verip sonra yeniden çalışabilir. Kullanacağın korunma yöntemini ekibinle konuşabilirsin. [3]
Kaynaklar
- Carter J, ve ark. Interventions to Address Sexual Problems in People With Cancer: ASCO Guideline Adaptation. J Clin Oncol. 2018;36(5):492-511.
- NCCN Clinical Practice Guidelines: Survivorship --- Sexual Function, v1.2026.
- Sadovsky R, ve ark. Cancer and sexual problems. J Sex Med. 2010;7(1 Pt 2):349-373.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Hekim muayenesinin ve size özel hazırlanmış tedavi planının yerine geçmez. Tedavinizle ilgili kararları hekiminizle birlikte verebilirsiniz.
