Palyatif bakım denince akla çoğu zaman son dönem geliyor. Gerçekte palyatif bakım, ağrını, bulantını, nefes darlığını ve diğer şikâyetlerini kontrol altına almayı hedefleyen bir destek programıdır.
Bu destek tanı anından itibaren verilebilir ve aktif tedaviyle birlikte yürür. Aktif tedavi, kemoterapi (ilaçlı tedavi) ve ışın tedavisi gibi kansere doğrudan yönelen tedavilerdir.
Yaşam Süresini Uzattığı Gösterildi
Bir araştırmada ileri evre akciğer kanseri hastaları iki gruba ayrıldı. İleri evre, kanserin başladığı yerin dışına yayılmış olması demektir. Bir gruba tanı anından itibaren palyatif bakım eklendi, diğer gruba eklenmedi.
İki grubun sonuçları aşağıdaki tabloda görünüyor.
----------------------- ----------------------- ----------------------- Palyatif bakım alan Almayan
Ortalama yaşam süresi 11,6 ay 8,9 ay
Depresyon belirtisi yüzde 16 yüzde 38 ----------------------- ----------------------- -----------------------
Palyatif bakım alan grup ortalama 2,7 ay daha uzun yaşadı ve yaşam kalitesi de daha yüksekti. Depresyon belirtisi bu grupta her 100 kişiden 16'sında görüldü. Diğer grupta her 100 kişiden 38'inde görüldü. [1]
İki grup da kanser tedavisi aldı. Palyatif bakım tedavinin yerine geçmedi, tedaviye ek olarak verildi. Ağrısı kontrol altında olan, iyi beslenen ve uyuyabilen bir hasta tedaviyi daha iyi taşıyor. [1]
ASCO da erken başvuruyu öneriyor. ASCO, kanser tedavisi kılavuzları hazırlayan Amerikan Klinik Onkoloji Derneği'dir. Derneğe göre ileri evre kanser tanısından sonraki 8 hafta içinde palyatif bakım ekibiyle görüşülmelidir. [2]
Palyatif Bakım Neleri Kapsar?
- Ağrı, bulantı, nefes darlığı ve yorgunluğun yönetimi
- Beslenme desteği
- Psikolojik danışmanlık
- Sosyal destek: raporlar, izinler, sosyal haklar
- Aileye ve bakım verene destek
- Tedavi hedeflerinin ve senin tercihlerinin konuşulması [2]
Ne Zaman İstemelisin?
Aşağıdakilerden biri sende varsa palyatif bakım ekibinin seni görmesini isteyebilirsin.
- İleri evre tanı
- Kontrol altına alınamayan ağrı, bulantı veya nefes darlığı
- Sık sık hastaneye yatmak
- Ailenin ya da bakım verenin tükenmiş hissetmesi
- Tedavi kararları arasında sıkışmış hissetmek
Bunu istemek için ileri evrede olman gerekmiyor, doktorunla konuşurken tek bir cümle yeterli.
Beni palyatif bakım ekibine yönlendirebilir misiniz?
Hospis İle Farkı Ne?
Palyatif bakım her evrede, aktif kanser tedavisiyle birlikte verilebilir.
Hospis ise palyatif bakımın, yaşam beklentisi kısa olan hastalar için düzenlenmiş bir alt grubudur.
Türkiye'de bağımsız hospis hizmeti sınırlı sayıda. Buna karşılık hastanelerdeki palyatif bakım üniteleri ve evde sağlık hizmetleri yaygınlaşıyor. [3]
Neden Bazı Merkezler "Destek Onkolojisi" Diyor?
"Palyatif" kelimesi bazı hastalarda ve ailelerde kaygı yaratıyor. Kelimeyi duyunca akla hemen son dönem geliyor. Bazı merkezler bu yüzden "destek onkolojisi" adını kullanmayı tercih ediyor.
Adı ne olursa olsun içerik değişmiyor. Önemli olan hizmetin neleri kapsadığı ve ne zaman başladığı.
Kaynaklar
- Temel JS, ve ark. Early Palliative Care for Patients with Metastatic Non--Small-Cell Lung Cancer. N Engl J Med. 2010;363(8):733-742. PMID 20818875.
- Ferrell BR, ve ark. Integration of Palliative Care Into Standard Oncology Care: ASCO Guideline Update. J Clin Oncol. 2017;35(1):96-112.
- Sağlık Bakanlığı. Palyatif Bakım Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönerge.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Hekim muayenesinin ve size özel hazırlanmış tedavi planının yerine geçmez. Tedavinizle ilgili kararları hekiminizle birlikte verebilirsiniz.
