Tanı sürecinde peş peşe kısaltmalar duyarsın. Hepsi aynı şeyi ölçmez, her biri farklı bir soruya cevap arar. Aşağıda hangisinin neyi sorduğunu tek tek yazdık.
EUS: "Tümör Ne Kadar Derine İnmiş?"
EUS, endoskopik ultrasonun kısaltmasıdır.
Doktorun, ucunda küçük bir ultrason cihazı olan ince bir boruyla midene girer. Mide duvarı üst üste binmiş katmanlardan oluşur. EUS, tümörün bu katmanların kaçına indiğini gösterir.
Derinliği ölçmek için elimizdeki en doğru yöntem budur. Ancak lenf bezlerini değerlendirmede aynı başarıyı göstermez. EUS "her şeyi gösteren" bir test değildir. Derinliği en iyi gösteren testtir. [1]
PET: "Başka Bir Yerde Var Mı?"
PET-BT, tüm vücudu tarayan bir görüntüleme yöntemidir. Adı pozitron emisyon tomografisi ile bilgisayarlı tomografinin birleşiminden gelir.
Damardan az miktarda işaretli şeker verilir. Hızlı çalışan hücreler bu şekeri diğerlerinden daha çok tutar. Tuttukları yer görüntüde parlak görünür.
PET-BT, hastalığın uzak bölgelere yayılıp yayılmadığını arar. Karaciğer, kemik ve uzak lenf bezleri bu bölgelerdendir.
Bu testin bir sınırı var. Mide kanserinin bazı tipleri PET'te çoğu zaman görünmez. Bu tiplerin adı raporda "taşlı yüzük hücreli" ya da "yaygın (difüz) tip" olarak geçer. Bu tiplerde PET'in temiz çıkması tek başına güvence sayılmaz. Doktorun ek inceleme isteyebilir. Bu normal bir adımdır, bir aksaklık değildir.
Laparoskopi: Gözle Bakma
Bazı hastalarda görüntüleme yeterli olmaz. Görüntülemede görünmeyen küçük yayılımları dışlamak için doktorun karına küçük bir kamerayla girer. Bu işleme evreleme laparoskopisi denir. Kılavuzlarda yer alan bilinen bir adımdır. [5]
Testler: "Hangi İlaç İşe Yarar?"
Biyopside alınan doku parçana patoloji bloğu denir. Bu blokta dört başlığa bakılır ve sonuçlar hangi ilacın işe yarayacağını belirler.
HER2. Bazı kanser hücrelerinin yüzeyinde fazla miktarda bulunan bir proteindir ve hücreyi çoğalmaya iter. Sonuç pozitifse trastuzumab adlı hedefli ilaç tedaviye eklenir. Yapılan araştırmada ortalama yaşam süresi 11,1 aydan 13,8 aya çıktı. Hastalık yayılmışsa her hastada bakılmalıdır. [2]
PD-L1. İmmünoterapi, vücudun kendi savunma sistemini kanser hücresine karşı uyandıran bir tedavidir. PD-L1 testi, bu tedavinin işe yarayıp yaramayacağını gösterir. [3]
CLDN18.2. Bazı mide kanseri hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir protein. Test listesine yeni eklendi. HER2 negatif olup bu test pozitif çıkan hastalarda zolbetuksimab adlı ilaç yaşam süresini uzatıyor. Bu ilaç 2024'te onay aldı. [4]
MSI. Hücrenin DNA tamir sisteminin bozuk olup olmadığını gösterir. Bu sistem, hücre bölünürken oluşan hataları düzelten bir mekanizmadır. Bozuksa immünoterapi çok iyi sonuç verebiliyor. [5]
Raporunda bu dört başlıktan hangilerinin çalışıldığını göremiyorsan doktoruna sorabilirsin.
Aileni Bilgilendirmek İçin Üç Cümle
EUS, kanserin ne kadar derine indiğini gösteriyor. PET, vücudun başka yerinde var mı diye bakıyor. HER2 ve diğer testler, hangi ilacın işe yarayacağını söylüyor.
Çoğu zaman bu üç cümle yeterli oluyor.
Kaynaklar
- Mocellin S, Pasquali S. Diagnostic accuracy of endoscopic ultrasonography (EUS) for the preoperative locoregional staging of primary gastric cancer. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(2):CD009944. PMID 25914908.
- Bang YJ, ve ark. Trastuzumab in combination with chemotherapy for HER2-positive advanced gastric cancer (ToGA). Lancet. 2010;376(9742):687-697. PMID 20728210.
- Janjigian YY, ve ark. First-line nivolumab plus chemotherapy versus chemotherapy alone (CheckMate 649). Lancet. 2021;398(10294):27-40. PMID 34102137.
- Shitara K, ve ark. Zolbetuximab plus mFOLFOX6 in CLDN18.2-positive gastric cancer (SPOTLIGHT). Lancet. 2023;401(10389):1655-1668. PMID 37068504.
- NCCN Clinical Practice Guidelines: Gastric Cancer, v2.2026.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Hekim muayenesinin ve size özel hazırlanmış tedavi planının yerine geçmez. Tedavinizle ilgili kararları hekiminizle birlikte verebilirsiniz.
