Kanser tanısından sonra en çok kaygı yaratan konulardan biri iş güvencesidir. Bu konuda kulaktan dolma pek çok bilgi dolaşıyor. Aşağıdaki bilgiler doğrudan kanun metnine dayanıyor. Yazıda sık geçen SGK, Sosyal Güvenlik Kurumu demektir.
Koruma Süresi Ne Kadar?
"6 aya kadar raporlu kalabilirsin, o sürede seni çıkaramazlar" cümlesini sık duyarsın. Bu cümle doğru değil.
İş Kanunu'nun 25. maddesi konuyu net anlatıyor. İşveren, hastalık nedeniyle işten çıkarma hakkını hemen kullanamaz. Bu hak, raporlu geçirdiğin süre ihbar süresini altı hafta aştığında doğuyor. Yani önce ihbar süren sayılıyor, üstüne altı hafta ekleniyor; işveren ancak bu toplam dolduktan sonra bu maddeye dayanabiliyor. [1]
İhbar süresi, o işyerinde ne kadar süredir çalıştığına göre değişir. Çalışma süresine kıdem deniyor.
----------------- ----------------- ----------------- ----------------- İşyerindeki İhbar süresi \+ 6 hafta Toplam Koruma kıdemin
6 aydan az 2 hafta 6 hafta 8 hafta
6 ay -- 1,5 yıl 4 hafta 6 hafta 10 hafta
1,5 -- 3 yıl 6 hafta 6 hafta 12 hafta
3 yıldan fazla 8 hafta 6 hafta 14 hafta ----------------- ----------------- ----------------- -----------------
Tablodan da göreceğin gibi gerçek koruma süren kıdemine göre 8 ile 14 hafta arasında değişiyor. Sık duyulan "6 ay" bilgisi bu hesabı yansıtmıyor. Aralıklı alınan raporlar ve işyeri uygulamaları hesabı değiştirebiliyor; kendi durumun için bir avukatla konuşmak seni rahatlatır. [1]
Süreyi doğru bilmek işine yarar. Süre dolmadan önce alternatifleri konuşma imkânı bulursun. Yıllık izin kullanımı, rapor düzeni ve hukuki danışmanlık bu alternatiflerin başında gelir.
Bir konu tartışmalı. Aralıklarla alınan raporların toplanıp toplanmayacağı konusunda mahkeme kararları farklı yönlerde. Kendi durumunu bir avukata sorman gerekir.
Kıdem Tazminatın Ödenir
Sağlık nedeniyle yapılan bu fesihte kıdem tazminatın ödenir.
Kıdem tazminatı yalnızca tek bir durumda ödenmez. O durum, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesihtir. Hastalık bu kapsama girmez. [2]
İhbar tazminatı ise ödenmez. [1]
Yargıtay'ın 2018 tarihli bir kararı da var. Bu kararda, sağlık nedeniyle yapılan fesihte işverenin savunma alma zorunluluğu bulunmadığı sonucuna varılmış. Tek bir karar her uyuşmazlığı bağlamayabiliyor; kendi dosyanı avukatınla birlikte değerlendirmen daha sağlıklı olur. [3]
Ayrımcılık İddiası Kurabilir Misin?
İş Kanunu'nun 5. maddesi eşit davranma ilkesini düzenler. Bu ilke çiğnenirse 4 aya kadar ücret tutarında tazminat öngörülüyor. [1]
Maddede sayılan nedenler arasında "engellilik" geçiyor. "Sağlık durumu" ise ayrıca sayılmamış.
- Engellilik raporun varsa doğrudan bu maddeye dayanabilirsin.
- Raporun yoksa maddedeki "ve benzeri sebepler" ifadesi üzerinden tartışılır.
Elinde bir dayanak daha var. 6701 sayılı Kanun, sağlık durumuna dayalı ayrımcılığı yasaklıyor. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na başvurabilirsin. Kurumun kısa adı TİHEK'tir. [6]
Raporlu Olduğun Sürede Para Alabilir Misin?
Evet, alabilirsin. Bu ödemenin adı geçici iş göremezlik ödeneği.
- Ödeme raporun 3. gününden itibaren başlar. İlk 2 gün için ödeme yapılmaz.
- Şartı şudur: raporun başladığı tarihten önceki 1 yıl içinde en az 90 gün primin olmalı.
- Miktarı duruma göre değişir. Evde tedavi görüyorsan günlük kazancının yüzde 66,7'si ödenir. Hastanede yatıyorsan yüzde 50'si ödenir. [4]
İşe İade Davası: Süreleri Kaçırma
Dava açmadan önce üç şartı birden sağlaman gerekir:
- İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışması
- Senin en az 6 ay kıdemin olması
- Belirsiz süreli bir sözleşmenin bulunması [1]
Şartlar tamamsa süreler işlemeye başlar. Bu süreler kesindir. Kaçırırsan dava hakkın düşer.
- 1 ay içinde arabulucuya başvurman gerekiyor. Süre, fesih bildiriminin eline geçtiği günden itibaren sayılır. Bu adım zorunludur.
- Anlaşma olmazsa 2 hafta içinde dava açman gerekiyor. Bu süre, arabuluculuk son tutanağının tarihinden itibaren sayılır. [5]
Fesih bildirimini aldığın gün takvimine not düşebilirsin. Süreleri takip etmenin en kolay yolu budur.
Yıllık İznin Ne Olur?
Raporlu geçen sürenin bir kısmı yıllık izin hesabında çalışılmış gibi sayılır. [1]
"Sağlık kurulu raporuyla ek hastalık izni alınır" bilgisini de duyabilirsin. Bu bilgi işçiler için geçerli değil. Söz konusu düzenleme memurlar için var. Memurlarda kanser tedavisi nedeniyle izin 18 aya kadar uzayabiliyor.
Nereye Başvurulur?
----------------------------------- ----------------------------------- Konu Muhatap
İşveren şikâyeti, denetim Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı --- ALO 170 veya e-Devlet
İşe iade, tazminat Önce arabulucu, sonra iş mahkemesi
Prim, ödenek sorunları SGK İl Müdürlüğü
Ayrımcılık başvurusu TİHEK
Avukat desteği Baronun Adli Yardım Bürosu ----------------------------------- -----------------------------------
İŞKUR'u da duymuş olabilirsin. İŞKUR iş bulmaya aracılık eden kurumdur. Şikâyet ve denetim için doğru adres ALO 170'tir.
Kendini Korumak İçin 4 Adım
- Tüm raporları tarihli PDF olarak saklayabilirsin.
- İşverenle yaptığın e-posta yazışmalarını arşivleyebilirsin.
- Çalıştığın günlerle raporlu günleri ayrı bir tabloda tutabilirsin.
- Fesih bildirimi eline geçtiği anda tarihi not alman işine yarar. 1 aylık süre o gün başlar.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu, m.5, 17, 18-21, 25/I-(b), 55/a.
- 1475 sayılı İş Kanunu, m.14 (kıdem tazminatı).
- Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 19.10.2018, E.2017/9, K.2018/10.
- 5510 sayılı Kanun, m.18 (geçici iş göremezlik ödeneği).
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m.3 (zorunlu arabuluculuk).
- 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Hekim muayenesinin ve size özel hazırlanmış tedavi planının yerine geçmez. Tedavinizle ilgili kararları hekiminizle birlikte verebilirsiniz.
