Tedaviden Önce Doğurganlığını Korumak

Kanser tedavisi, çocuk sahibi olabilme yeteneğini (doğurganlığı) etkileyebilir. Tedavi bittikten sonra en çok pişmanlık duyulan konulardan biri budur. Çoğu insan bu konunun kendisine hiç sorulmadığını söylüyor.

Oysa koruma yöntemlerinin çoğu tedaviyi geciktirmeden planlanabiliyor.

Üreme çağındaysan doktorun bu konuyu seninle tedaviden önce konuşmalı. Tedavinin doğurganlığına ne yapacağını ve koruma seçeneklerinin neler olduğunu anlatmalı. Şu anda çocuk istiyor olman gerekmiyor. Bu bilgi, isteğinden bağımsız olarak üreme çağındaki her hastaya verilir. [1]

Kadınlar İçin Seçenekler

1. Yumurta dondurma.

Hormon iğneleri yumurtalıklarını uyarır, sonra doktorun olgunlaşan yumurtaları toplar. Toplanan yumurtalar dondurularak saklanır ve işlem yaklaşık 10-14 gün sürer.

İşleme adet döngünün herhangi bir gününde başlanabiliyor, ay başını beklemen gerekmiyor. [1]

2. Embriyo dondurma.

Embriyo, spermle döllenmiş yumurtadır. Bu yöntem için eşinin ya da bir bağışçının (donörün) spermi gerekir. Başarı şansı yumurta dondurmayla benzer, bazen biraz daha yüksek. Türkiye'de yasa gereği bu yöntemi sadece evli çiftler kullanabiliyor. [3]

3. Yumurtalık dokusu dondurma.

Doktorun ameliyatla yumurtalıktan küçük bir doku parçası alır. Bu parça dondurularak saklanır ve ileride sana geri nakledilir. Bu yöntemde hormon iğnesi gerekmez.

Yöntem iki durumda öne çıkıyor. Tedavinin hemen başlaması gerekiyorsa uygun bir seçenek oluyor. Ergenliğe girmemiş kız çocuklarında ise tek seçenek bu ve yöntem artık deneysel kabul edilmiyor. [1]

4. Hormon baskılayıcı iğneler.

Bu iğneler kemoterapi (ilaçlı kanser tedavisi) sırasında yumurtalıkları korumaya yardımcı olabiliyor. Bir analizde erken menopoz oranı yüzde 30,9'dan yüzde 14,1'e inmiş. Başka bir deyişle 100 kadından yaklaşık 31'i yerine 14'ünde erken menopoz görülmüş. [2]

Bu iğneler diğer yöntemlerin yerine geçmez. Kılavuzlar iğnelerin diğer yöntemlerle birlikte kullanılmasını söylüyor. [1]

Erkekler İçin

Sperm dondurma en basit ve en etkili yöntem. Tedavi başlamadan önce genellikle 1-3 örnek yeterli oluyor. Bu yöntem tedaviyi neredeyse hiç geciktirmiyor. [1]

Örnek veremiyorsan ameliyatla sperm elde etme seçenekleri de bulunuyor, bunu doktoruna sorabilirsin.

Ergenliğe girmemiş erkek çocuklarda doku dondurma şimdilik sadece araştırma kapsamında sunuluyor. [1]

Türkiye'de Bunun Ücretini Kim Öder?

Üreme hücresi ve doku saklama işlemini SGK karşılamıyor. SGK, hangi sağlık hizmetinin devlet tarafından ödeneceğine karar veren Sosyal Güvenlik Kurumu'dur.

İlgili yönetmelik kanser tedavisinden önce saklamaya izin veriyor, ama masrafı sen ödüyorsun. [3]

Kamu Denetçiliği Kurumu bu konuyu inceledi ve SGK'ya işlemi kapsama alma tavsiyesinde bulundu. Bu tavsiye bağlayıcı değil ve bu yazının yazıldığı tarihte mevzuat değişmemişti.

Maliyeti başvuracağın merkeze önceden sorabilirsin; böylece kararını rakamları bilerek verirsin.

Neden Acele Etmek Gerekiyor?

Tedavi başladıktan sonra yumurta ve sperm kalitesi etkilenir. Kalite düştükçe koruma yöntemlerinin başarı şansı da düşer.

Zamanlama bu yüzden önemli. Tanıyı duyduğun hafta içinde üreme sağlığı uzmanına yönlendirilmen gerekir. Bunu doktorundan istemek için tek bir cümle yeterli. [1]

Tedaviye başlamadan önce beni üreme sağlığı uzmanına yönlendirir misiniz?

Karar vermek zorunda değilsin. Seçenekleri bilerek karar vermek senin hakkın.