Tedavi Bittikten Sonra Ne Olacak?

Tedavi bitince süreç bitmiyor, kuralları farklı olan yeni bir dönem başlıyor. Bu dönemi bilerek girersen çok daha rahat geçirirsin.

Türkiye'de bu dönemi yaşayan çok insan var. Uluslararası tahminlere göre ülkemizde son 5 yıl içinde tanı almış yaklaşık 660 bin kişi yaşıyor. Bu yolda yalnız değilsin. [5]

İlk 12 Ay: Toparlanma Dönemi

Yorgunluk.

Kemoterapiden (ilaçlı tedaviden) sonraki yorgunluk ortalama 6-12 ay sürer. Bu yorgunluğun en etkili tedavisi ilaç değil, egzersiz.

Kapsamlı bir analizde egzersiz ve psikolojik destek belirgin fayda sağladı, ilaç tedavilerinin faydası ise gösterilemedi. [1]

Egzersiz Hedefin Ne Olmalı?

• Haftada 150 dakika orta şiddette yürüyüş veya benzeri hareket
• Buna ek olarak haftada 2 gün direnç çalışması (ağırlık, direnç bandı, kendi vücut ağırlığı)

Haftada 150 dakika, günde yaklaşık 20-25 dakikalık bir yürüyüş demek. Direnç çalışması çok sık atlanıyor, oysa tedavi sırasında kaybettiğin kas kütlesini geri kazanmak için gerekli. [2]

Zihin bulanıklığı.

Tedaviden sonra dikkatin dağılabilir, isimleri ve kelimeleri hatırlamakta zorlanabilirsin. Halk arasında buna "kemo beyni" deniyor.

Bu gerçek bir durum, hayal ürünü değil. Çoğu kişide 1-2 yıl içinde belirgin şekilde düzeliyor. Küçük bir grupta hafif düzeyde kalıcı olabiliyor.

Yardımcı olan birkaç şey var: düzenli uyku, egzersiz, liste ve hatırlatıcı kullanmak.

El ve ayaklarda uyuşma.

Bu uyuşma aylar içinde kısmen geriler.

B vitamini ve benzeri takviyeler önerilmiyor. Bu takviyelerin işe yaradığına dair kanıt yok. Ağrılı uyuşmada kanıtı olan tek ilaç duloksetin. Duloksetin, sinir kaynaklı ağrıyı azaltmak için kullanılan bir ilaçtır. [3]

Kontrol Programın

Kontroller genel olarak aşağıdaki aralıklarla planlanıyor.

• İlk 2 yıl: 3-6 ayda bir
• 3-5 yıl arası: 6 ayda bir
• Sonrası: yılda bir

Bu takvim kanser türüne ve risk grubuna göre değişir. Kılavuzlar artık herkese aynı programı uygulamak yerine riske göre ayarlanmış bir takip öneriyor.

Şikâyetin yokken düzenli PET çekilmesi çoğu kanser türünde önerilmiyor. Kanda tümör belirteci ölçen testler için de aynısı geçerli. PET, vücudu baştan aşağı tarayan bir görüntüleme yöntemidir.

Doktorun belirli bir nedenle bu testleri isterse durum farklıdır ve nedenini sormaya hakkın var.

Yıllar Sonra Çıkabilecek Yan Etkiler

----------------------------------- ----------------------------------- Tedavi İzlenmesi gereken

Bazı kemoterapi ilaçları, göğüs Kalp bölgesine ışın

Boyun bölgesine ışın Tiroid hormonları

Hormon baskılayıcı tedavi Kemik erimesi

Işın tedavisi alınan bölge Yıllar sonra ikinci kanser riski ----------------------------------- -----------------------------------

Bu tablo korkutmak için değil, takibi planlamak için var. Doktorun risk grubuna göre kalp ultrasonu, tiroid testi ve kemik ölçümü programlar. Hangi testlerin sana gerektiğini kontrol randevunda sorabilirsin.

Tedavi özetini elinde bulundur. Bu belge hangi ilaçları hangi dozda aldığını gösterir. Yeni bir doktora gittiğinde neyin izleneceğini anlatmanı kolaylaştırır.

Ruhsal Taraf

Tedavi bitince "şimdi ne olacak" kaygısı çok yaygın.

Tedaviden sonra uzun yıllar yaşayan kişilerde kaygı bozukluğu yaklaşık yüzde 18 oranında görülüyor. Depresyon oranı ise yüzde 12 ve bu oranlar kanser geçirmemiş kişilere göre yüksek. [4]

Kontrol öncesinde kaygının artması neredeyse herkeste oluyor ve normal. Bu kaygı için destek almak zayıflık değil, toparlanmanın bir parçası. Kaygın günlük hayatını zorlaştırıyorsa doktoruna söyleyebilirsin.

İş Hayatı Ve Haklarına Dair

Türkiye'de işe başvururken geçmiş kanser tanını kendiliğinden açıklama yükümlülüğün bulunmuyor. İşin niteliği gereği özel sağlık şartı aranan işlerde durum değişebiliyor. Aklına takıldıysa işyeri hekimine ya da bir avukata sorabilirsin.

Sağlık bilgin, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na göre özel korumalı bir veridir. İşe giriş muayenesinin sonucu işverene sadece "uygundur" ya da "uygun değildir" olarak bildirilir. Tanın işverene bildirilmez. [6]